Zamknij

Spacerkiem Po Wysokiem Mazowieckiem - historia miasta Wysokie Mazowieckie

20:13, 13.01.2019 | M.D.
REKLAMA

4 stycznia 1503 r., dokładnie 516 lat temu król Polski i wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk nadał prawa miejskie magdeburskie miejscowości Wysokie (dziś Wysokie Mazowieckie). Jak już wiemy – takie przywileje lokacyjne były często potwierdzeniem pozycji i znaczeniu danego miasta (w przeciwieństwie do stworzenia całkowicie nowej miejscowości). To odnosi się i do tego przypadku. Wysokie występuje w annałach historycznych już ponad 250 lat wcześniej.

Wysokie Mazowieckie leży nad rzeką Brok, prawym dopływem Bugu. Nazwę swą wywodzi od lokalnej „wysoczyzny” – w tej okolicy sięga ona „aż” 150 m n.p.m. Pierwsze osadnictwo okolic Wysokiego Mazowieckiego sięga X wieku i związane jest z oddaloną około 10 km osadą Święck-Strumiany (pisałem między innymi o niej 15 października: https://www.facebook.com/…/a.10471869086…/1321139294571233/…). Najdawniejsza wzmianka o osadzie Vysoke pochodzi z 1239 roku (dokument w archiwum diecezjalnego w Płocku) i jest ściśle związana z kasztelanią święcką (od Święcka właśnie) na kresach wschodnich Księstwa Mazowieckiego. Ziemiami tymi władał wówczas książę Konrad I Mazowiecki (w prawym górnym rogu grafiki), wnuk Bolesława Krzywoustego.

„Wyschokye” pojawiły się ponownie w dokumentach historycznych w roku 1464. Z kolei dokument z 1494 r. określa granice miasta. Podpisał się po nim Aleksander Jagiellończyk, wówczas jeszcze wyłącznie wielki książę litewski (królem Polski został siedem lat później), co dowodzi ówczesnej przynależności terytorialnej tych terenów. Wójtem był Jan Hińcza z Wierzchucy (miejscowość nad Bugiem, 12 km na północny wschód od Drohiczyna). Wójtostwo to potwierdzone było już przez króla Aleksandra w roku 1505. Cztery lata wcześniej, na mocy dokumentu wystawionego w Mielniku, Jan Hińcza otrzymał od króla i wielkiego księcia nadanie BROWARU w Wysokiem. Kto wie, być może jest to jedna z pierwszych na Podlasiu, udokumentowanych wytwórni piwa… W tak zwanym międzyczasie Wysokie uzyskało wspomniane we wstępie prawa miejskie. Był to początek jego wielkiego rozwoju. W XVI wieku stał się jednym z najbardziej prężnych ośrodków miejskich na tych ziemiach (jako miasto królewskie). Dzierżawili je starostowie drohiccy i wysoccy (o Wysokiego), po kolei: Jakub Dowojnowicz, Jan Litwor Chreptowicz, Stanisław Olędzki, Aleksander Czosnowski i Przecław Gnojeński.

Od roku 1569 (kiedy to Podlasie przestało być częścią Wielkiego Księstwa Litewskiego, a zaczęło przynależeć do Korony Królestwa Polskiego) Wysokie należało już do księcia Mikołaja Radziwiłła. Było wówczas częścią województwa podlaskiego (a dokładnie "ziemi drohickiej", w jej swoistej „wypustce” pomiędzy województwem mazowieckim a „ziemią bielską” Podlasia – w lewym górnym rogu grafiki obrazuje to część mapy z roku 1795, tuż przez ostatnim rozbiorem Polski). Mniej więcej w tym samym czasie uzyskało swój przydomek „Mazowieckie” – dla odróżnienia od miejscowości Wysokie/Vysokaie leżącej dziś w Białorusi, tuż za granicami Polski, „we wnęce” między Podlasiem a Lubelszczyzną, mniej więcej w połowie drogi między Bielskiem Podlaskim a Brześciem (na dole grafiki ruiny pałacu Potockich w tej miejscowości).

Kolejnymi właścicielami Wysokiego Mazowieckiego byli: Hieronim Makowiecki, rodzina Opackich, ród Szczuków, a finalnie Potoccy. Jak większość miast podlaskich Wysokie Mazowieckie zostało niemal doszczętnie zniszczone podczas „potopu szwedzkiego”. Zanim to jednak nastąpiło miasto miało nie mniej niż 860 mieszkańców i 143 budynki. Tuż przed rozbiorami organizowało cztery jarmarki: na św. Rocha, św. Antoniego, św. Andrzeja i św. Annę.

źródło: Spacerkiem Po Wysokiem Mazowieckiem z dnia 04 stycznia 2017

(M.D.)
REKLAMA

Komentarze (1)

Roszkowska HalinaRoszkowska Halina

2 0

A dlaczego przyimek w tytule wielką literą ???!!!! 16:03, 14.01.2019

Odpowiedzi:0
Odpowiedz

© kurierwysmaz.pl | Prawa zastrzeżone